Juridische hoofdpijn door de European Accessibility Act (EAA): dit zijn de consequenties als je digitale toegankelijkheid negeert
European Accessibility Act (EAA) en WCAG: ontdek de juridische en zakelijke consequenties van niet voldoen (boetes, herstel, claims, contractverlies) en een concreet actieplan voor managers.
Sinds de European Accessibility Act (EAA) is digitale toegankelijkheid geen ‘nice to have’ meer. Voor managers is het vooral een compliance- en bedrijfsrisico: handhaving, herstel onder tijdsdruk, mogelijke claims, contractverlies en reputatieschade.
In deze blog lees je wat er juridisch en zakelijk kan gebeuren als je niet voldoet, waar je op wordt afgerekend (WCAG/EN 301 549) en hoe je het risico bestuurbaar maakt.
> Disclaimer: dit is een managementoverzicht en geen juridisch advies. Verplichtingen, uitzonderingen, termijnen en sancties verschillen per lidstaat en toezichthouder. Laat je voor landspecifieke keuzes adviseren door een jurist.
TL;DR voor managers
De EAA maakt digitale toegankelijkheid afdwingbaar (via nationale wetgeving).
Je wordt in de praktijk beoordeeld op normen zoals EN 301 549 en vaak WCAG 2.1 AA (soms WCAG 2.2).
Niet voldoen kan leiden tot herstelopdrachten, dwangsommen/boetes, claims, contractverlies en reputatieschade.
De beste verdediging is aantoonbaarheid: audit → roadmap → governance → testen → leveranciersafspraken.
1) De EAA: waarom er geen grijs gebied meer is
De EAA is EU-wetgeving: Richtlijn (EU) 2019/882. Het doel:
1. Gelijke toegang: mensen met een beperking moeten digitale producten en diensten kunnen gebruiken.
2. Eén interne markt: minder versnippering in toegankelijkheidseisen.
Omdat een richtlijn wordt omgezet in nationale wetgeving, kunnen details per land verschillen. Maar de kern is hetzelfde: digitale toegankelijkheid wordt handhaafbaar.
Wanneer wordt het “hard”?
Vaak wordt 28 juni 2025 genoemd als belangrijk moment waarop verplichtingen breed gaan gelden. De exacte scope en overgangsregels volgen uit nationale implementatie.
Waarom “we zien wel” duur wordt
Toegankelijkheid is een compliance-onderwerp zoals AVG en security:
Een klacht kan een handhavingstraject starten.
Toezichthouders kunnen onderzoeken, bevelen en sanctioneren.
Zakelijke klanten eisen aantoonbare WCAG/EAA-compliance in contracten en aanbestedingen.
2) Val jij onder de EAA? (snelle risico-check)
De EAA raakt organisaties die bepaalde producten en diensten aanbieden aan consumenten. In de praktijk gaat het vaak om: websites, apps, klantportalen, onboarding- en betaalflows.
Veelvoorkomende diensten in scope (afhankelijk van land)
E-commerce (productpagina → winkelmand → checkout → betaling)
Financiële diensten voor consumenten (online bankieren, aanvragen, identificatie)
E-books en ecosystemen (platforms, apps, readers)
Personenvervoer (ticketing, reisinformatie, check-in/out)
Telecom/audiovisuele toegangsdiensten (landafhankelijk)
Uitzonderingen (hoog-over)
Micro-ondernemingen kunnen soms uitzonderingen hebben, maar dit is zelden “vrijstelling voor alles”.
Onevenredige last kan onder voorwaarden relevant zijn, maar vereist onderbouwing en is geen vrijbrief.
Checklist: hoe groot is je EAA-risico?
Hoe vaker “ja”, hoe groter je risico:
1. Bied je digitale diensten aan consumenten (kopen, betalen, boeken, beheren)?
2. Heb je een checkout/onboarding/loginflow die essentieel is?
3. Verkoop je in de EU en richt je je op meerdere lidstaten?
4. Lever je aan overheden/enterprise die toegankelijkheid eisen?
5. Gebruik je third-party componenten (payments, identity, chat, cookie tools)?
6. Heb je een klantportaal (facturen, abonnementen, claims, retouren)?
Bij 3x of meer “ja”: behandel EAA/WCAG als bestuurbaar bedrijfsrisico (niet als IT-wens).
3) Waar word je op afgerekend? WCAG, EN 301 549 en aantoonbaarheid
De EAA schrijft niet voor hoe je elke knop bouwt. In de praktijk wordt gewerkt met normen:
EN 301 549 (brede ICT-toegankelijkheidsnorm)
Voor web en apps vaak: WCAG 2.1 niveau AA (en steeds vaker WCAG 2.2, afhankelijk van adoptie)
Voor managers draait het om drie vragen:
1. Kun je aantonen dat je voldoet (audit, rapportage, herhaalbaarheid)?
2. Heb je governance (eigenaarschap, releaseproces, Definition of Done)?
3. Zijn leveranciers contractueel geborgd (eisen, acceptatiecriteria, SLA/aansprakelijkheid)?
WCAG-problemen die vaak tot klachten leiden
Onvoldoende contrast
Geen volledige toetsenbordbediening
Formulieren zonder goede labels/instructies
Onzichtbare focus
Foutmeldingen die niet (goed) toegankelijk zijn
Afbeeldingen zonder (juiste) alt-tekst
Video/audio zonder ondertiteling/transcript
4) Wat gebeurt er na een klacht? (handhavingsketen)
Handhaving verschilt per land, maar het patroon is vaak: klacht → onderzoek → herstelopdracht → hercontrole → sanctie.
Scenario: checkout werkt niet met toetsenbord
1. Gebruiker kan niet afrekenen (toetsenbord/foutmeldingen).
2. Supportreactie: “We zetten het op de backlog.”
3. Klacht bij loket/toezichthouder of via belangenorganisatie.
4. Verzoek om bewijs: beleid, audit, testresultaten, roadmap, planning.
5. Onderzoek en beoordeling van aantoonbaarheid.
6. Herstelopdracht met termijnen; bij uitblijven: dwangsom/boete.
De kern: zodra er een klacht ligt, wordt toegankelijkheid een bestuurlijk en juridisch dossier. Dan telt niet alleen oplossen, maar ook of je in control bent.
5) De 7 belangrijkste consequenties als je digitale toegankelijkheid negeert
1. Bestuurlijke sancties: boetes en/of dwangsommen
Boete: punitief.
Last onder dwangsom: herstelgericht, vaak oplopend zolang je niet voldoet.
2. Verplichte herstelmaatregelen met harde deadlines
Herstel onder druk is duur:
teams in incidentmodus
roadmap schuift
quick fixes creëren technical debt
3. Beperking van product of dienst
Afhankelijk van het nationale regime kan (tijdelijke) beperking volgen totdat je voldoet (bijv. een flow offline of aangepast).
4. Civiele aansprakelijkheid en schadeclaims
Mogelijke routes (hoog-over): onrechtmatige daad, consumentenrecht, contractbreuk (B2B). Kosten zijn vaak breder dan schadevergoeding: legal, interne uren, schikkingen en verplichte aanpassingen.
5. Collectieve acties en belangenorganisaties
Toegankelijkheidsissues zijn schaalbaar: één structureel probleem raakt veel gebruikers tegelijk. Dat maakt dossiers sneller “structureel”.
6. Contract- en aanbestedingsverlies
Veel inkopers eisen WCAG/EN 301 549:
uitsluiting bij aanbestedingen
SLA-boetes
niet verlengen of beëindigen van contracten
7. Reputatieschade en omzetverlies
publieke klachten (reviews, social, pers)
daling vertrouwen
in e-commerce: frictie in checkout = lagere conversie + hogere supportkosten
6) Bewijslast: wat wil een toezichthouder (of rechter) zien?
“We zijn ermee bezig” is geen bewijs. Zorg dat je dit kunt tonen:
Toegankelijkheidsbeleid (scope + minimale norm, bijv. WCAG 2.1 AA)
Auditrapport (WCAG/EN 301 549) met prioriteiten en risico’s
Roadmap met deadlines, owners, budget en afhankelijkheden
Releaseproces met accessibility-acceptatiecriteria (Definition of Done)
Testaanpak (automatisch + handmatig: toetsenbord, screenreader, gebruikerstests)
Leveranciersmanagement (eisen, acceptatie, bewijs, SLA)
Accessibility statement + werkend meldpunt (waar relevant)
Incident- en verbeterproces (SLA op meldingen, preventie van regressies)
7) Wat kost niet voldoen vs. voldoen? (TCO)
TCO van non-compliance
boetes/lasten
spoedremediatie
technical debt
omzetverlies (conversie, churn)
juridische kosten
reputatieschade
MT- en supportbelasting
TCO van compliance
nulmeting/audit (kritieke journeys eerst)
remediatie (componenten, flows, content)
procesinrichting (QA, governance)
training (design/dev/content)
monitoring en her-audits
8) Actieplan: zo maak je EAA/WCAG bestuurbaar
1. Bepaal scope: sites/apps/portals/journeys (checkout, login, onboarding, betalen).
2. Nulmeting op kritieke journeys: audit op WCAG 2.1 AA (en waar passend EN 301 549).
3. Prioriteer op risico: blokkerend vs. hinderlijk, omzet- en compliance-impact.
4. Remediatieplan: owners, deadlines, releases, budget.
5. Governance: eigenaarschap, reporting, Definition of Done.
6. Training: design, development, content.
7. Design system: “accessible by default” componenten.
8. Testproces: CI-checks + vaste handmatige toetsenbord/screenreader checks.
9. Leveranciers: contractuele eisen + acceptatiecriteria + bewijs.
10. Monitor & rapporteer: KPI’s, regressies, periodieke her-audits.
Primaire CTA: Plan een WCAG/EAA nulmeting voor je kritieke journeys.
9) Veelgemaakte misvattingen (juridisch riskant)
“We hebben een toegankelijkheidsplugin, dus klaar.” (lost kernproblemen zelden op)
“Alleen overheid moet WCAG doen.” (EAA maakt het breder afdwingbaar)
“We fixen het na livegang.” (achteraf is duurder en risicovoller)
“Niemand klaagt.” (mensen haken vaak stil af)
“Micro-onderneming = vrijstelling.” (beperkt en conditioneel)
10) FAQ (kort)
Geldt de EAA ook voor bestaande websites?
Landafhankelijk. Ga er managementmatig van uit dat kritieke consumentenflows beoordeeld worden, ook als ze al jaren live zijn.
Is WCAG 2.1 AA verplicht?
In de praktijk vaak wel als normenkader (via EN 301 549 en nationale implementatie). Check de nationale wetgeving.
Wie is verantwoordelijk?
De organisatie. Praktisch: product/IT/design/content uitvoeren, legal/compliance borgen, met MT-eigenaarschap.
Hoe snel moet je herstellen na een klacht?
Geen vaste termijn. Wel: hersteltermijnen en hercontroles zijn gebruikelijk. Aantoonbaar “in control” helpt.
Conclusie
De European Accessibility Act (EAA) maakt digitale toegankelijkheid afdwingbaar. Als je niet voldoet, loop je niet alleen een UX-risico, maar vooral een juridisch en financieel risico: herstelopdrachten met deadlines, mogelijke dwangsommen/boetes, claims, contractverlies en reputatieschade. Dit is te managen: start met een nulmeting op kritieke journeys, maak een risicogedreven roadmap en borg WCAG/EN 301 549 in je releaseproces en leveranciersafspraken.